دکترین فلسفه -جلد ۵. فلسفه اسلامی .سیر حکمت در جهان اسلام( از آغاز تا اشراق)

دایره المعاف تحلیلی فلسفه

دکترین فلسفه – جلد۵ –  فلسفه اسلامی (سیر حکمت در جهان اسلام از آغاز تا اشراق)

«تحلیل خط‌به‌خط ۱۴ دوره آزمون های دکترای فلسفه محض و فلسفه و کلام»
طبقه بندی شده بر اساس سرفصل ها+ تست‌های شبیه‌سازی شده با متد مهندسی معکوس»
پیش‌بینی آزمون ۱۴۰۵ (با سوالات تالیفی تحلیلی)

طرح تفصیلی جلد پنجم: سیر حکمت در جهان اسلام (از آغاز تا اشراق و عرفان)

(هدف: تسلط بر متون ابن‌سینا، سهروردی و کلیات تاریخ فلسفه)

بخش اول: طلوع فلسفه در جهان اسلام (کندی و فارابی)

• فصل ۱: کندی (فیلسوف عرب)
  • تعریف فلسفه و رابطه دین و فلسفه در دیدگاه کندی.
  • رساله «دفع الاحزان» و دیدگاه‌های اخلاقی.
  • نظریه عقل در کندی.
• فصل ۲: فارابی (معلم ثانی)
  • طبقه‌بندی علوم (احصاء العلوم).
  • نظریه صدور و عقول عشرة (بسیار مهم در تست‌ها: نحوه پیدایش کثرت از وحدت).
  • نظریه نبوت و قوه متخیله.
  • فلسفه سیاسی: مدینه فاضله و ویژگی‌های رئیس مدینه.
  • منطق و رابطه آن با نحو (الفاظ و معانی).

بخش دوم: حکمت مشاء (با محوریت ابن‌سینا – شفا و اشارات)

• فصل ۱: کلیات و منطق (مرتبط با فلسفه)
  • موضوع فلسفه (موجود بما هو موجود).
  • تفاوت فلسفه اولی و سایر علوم.
• فصل ۲: هستی‌شناسی (امور عامه)
  • مفهوم وجود: بداهت، اشتراک معنوی (در برابر متکلمین).
  • وجود و ماهیت: زیادت وجود بر ماهیت، عروض وجود (ذهنی و خارجی).
  • مواد ثلاث: وجوب، امکان (فقر یا تساوی نسبتین)، امتناع.
  • احکام عدم: امتناع اعاده معدوم.
• فصل ۳: علت و معلول
  • ملاک نیازمندی به علت (امکان ماهوی – تفاوت کلیدی با صدرا).
  • علل اربعه (مادی، صوری، فاعلی، غایی).
  • قاعده «الواحد لا یصدر عنه الا الواحد».
• فصل ۴: مقولات و طبیعیات (مرتبط با مابعدالطبیعه)
  • جوهر و عرض (جواهر پنج‌گانه: هیولی، صورت، جسم، نفس، عقل).
  • اثبات هیولی (برهان فصل و وصل، قوه و فعل).
  • زمان و حرکت (حرکت قطعیه و توسطیه – نفی حرکت در جوهر).
• فصل ۵: خداشناسی (الاهیات بالمعنی الاخص)
  • برهان سینوی (وجوب و امکان): اثبات واجب‌الوجود.
  • صفات واجب: توحید، علم (صور مرتسمه – علم پیش از ایجاد)، قدرت.
  • عنایت و نظام احسن.
• فصل ۶: علم‌النفس مشائی
  • تعریف نفس (کمال اول برای جسم طبیعی).
  • برهان «انسان معلق در فضا» (تجرد نفس).
  • قوای نفس (نبات، حیوان، انسان: عقل هیولانی تا مستفاد).

بخش سوم: حکمت اشراق (شیخ شهاب‌الدین سهروردی)

• فصل ۱: نقد مشاء و مبانی منطقی
  • نقد تعریف ارسطویی.
  • اصالت ماهیت (مبنای هستی‌شناختی سهروردی).
  • تشکیک در ماهیت.
• فصل ۲: نورشناسی (Ontology of Light)
  • حقیقت نور (ظاهر لذاته و مظهر لغیره).
  • اقسام نور: نورالانوار، انوار قاهره (طولی و عرضی)، انوار اسپهبد.
  • ظلمت و غاسق.
• فصل ۳: عوالم و مُثُل
  • عالم انوار مجرده و عالم برزخ.
  • مُثُل افلاطونی (ارباب انواع): دفاع سهروردی از مثل نوریه.
  • عالم مُثُل معلقه (عالم خیال منفصل).
• فصل ۴: علم و معرفت
  • علم حضوری: مبنای اصلی معرفت‌شناسی اشراق.
  • نظریه ابصار (اشراق نفس بر شیء مستنیر).

بخش چهارم: عرفان نظری (مبانی ابن‌عربی)

(نکته: تست‌های این بخش معمولاً مفاهیم کلیدی را هدف می‌گیرند)

• وحدت شخصی وجود.
• حضرات خمس (عوالم پنج‌گانه کلی).
• فیض اقدس و فیض مقدس.
• انسان کامل.