دکترین فلسفه -جلد ۶. فلسفه اسلامی .اوج حکمت اسلامی (حکمت متعالیه)

دایره المعاف تحلیلی فلسفه
دکترین فلسفه -جلد ۶. فلسفه اسلامی .اوج حکمت اسلامی (حکمت متعالیه)

«تحلیل خط‌به‌خط ۱۴ دوره آزمون های دکترای فلسفه محض و فلسفه و کلام»
طبقه بندی شده بر اساس سرفصل ها+ تست‌های شبیه‌سازی شده با متد مهندسی معکوس»
پیش‌بینی آزمون ۱۴۰۵ (با سوالات تالیفی تحلیلی)

فهرست مطالب

فصل اول: مبانی عام وجود (امور عامه) 9

۱-۱. اصالت وجود و اعتباریت ماهیت… 9

۱-۱-۱. تحریر محل نزاع (تفاوت معنای اصالت وجود در عرفان و فلسفه) 9

۱-۱-۲. ادله چهارگانه اصلی اثبات اصالت وجود. 14

۱-۱-۳. نقد ادله قائلین به اصالت ماهیت (تحلیل و پاسخ به شبهه انحفاظ ماهیت) 19

۱-۱-۴. ثمرات و فروع اصالت وجود (وحدت، تشکیک، شدت و ضعف وجود) 23

۱-۲. وحدت و تشکیک وجود. 28

۱-۲-۱. تبیین دقیق وحدت در عین کثرت (بازگشت ما به الاشتراک به ما به الامتیاز) 28

۱-۲-۲. اقسام تشکیک (عامی و خاصی) و تفاوت تشکیک اتفاقی با تشکیک ذاتی   33

۱-۲-۳. مراتب طولی و عرضی وجود (رابطه علیت در نظام تشکیکی) 38

۱-۳. وجود ذهنی (معرفت‌شناسی هستی) 43

۱-۳-۱. ادله اثبات وجود ذهنی (حکم بر معدوم، تصور امور محال) 43

     آزمون شبیه‌ساز پیشرفته ۱۴۰۵. 46

۱-۳-۲. پاسخ به معضلات و اشکالات سه‌گانه (اشکال اندراج تحت مقولتين، اشکال جوهر و عرض، اشکال علم نفس به خود) 47

۱-۳-۳. نقش تفاوت حمل اولی ذاتی و حمل شایع صناعی در حل شبهات وجود ذهنی   53

۱-۴. احکام عدم و ماهیت… 58

۱-۴-۱. نحوه وجود کلی طبیعی در خارج (مخلوط، مجرد یا حصه؟) 58

۱-۴-۲. احکام عدم (عدم مضاف، عدم مطلق، تمایز در اعدام) 63

۱-۵. مواد ثلاث و امکان فقری.. 67

۱-۵-۱. تحلیل دقیق رابطه وجوب، امکان و امتناع در نظام صدرایی (تفاوت با نظام سینوی) 67

۱-۵-۲. تفاوت بنیادین «فقر وجودی» با «حدوث زمانی» به عنوان ملاک نیازمندی معلول به علت   72

۱-۶. جعل و علیت… 77

۱-۶-۱. اقسام جعل (بسیط و مرکب) و تعیین متعلق جعل (وجود، ماهیت یا اتصاف؟) 77

۱-۶-۲. تبیین صدرایی قاعده «الواحد» (الواحد لا یصدر عنه الا الواحد) 82

۱-۶-۳. تأثیر مبنای اصالت وجود در تبیین رابطه علت و معلول (تشان و تطور) 88

آزمون جامع شبیه‌ساز دکتری ۱۴۰۵ (فصل اول: امور عامه) 94

فصل دوم: خداشناسی (الهیات بالمعنی الاخص) 101

۲-۱. اثبات ذات باری تعالی.. 101

۲-۱-۱. برهان صدیقین (تقریر ملاصدرا و تمایز آن با تقریر ابن‌سینا) 101

۲-۱-۲. تقریر علامه طباطبایی (واقعیت هستی) 106

۲-۱-۳. تحلیل ویژگی‌های انحصاری برهان صدیقین (عدم نیاز به ابطال دور و تسلسل) 111

۲-۲. توحید و مراتب آن. 115

۲-۲-۱. اقسام توحید (ذاتی، صفاتی و افعالی) در حکمت متعالیه  115

۲-۲-۲. تفاوت مقام احدیت (بشرط لا) و مقام واحدیت (لابشرط) 120

۲-۲-۳. نفی صفات زائد بر ذات (عینیت صفات با ذات) 124

۲-۳. علم حق تعالی.. 129

۲-۳-۱. نقد نظریه صور مرتسمه (مشائی) و اضافیه (اشراقی) 129

۲-۳-۲. تبیین نظریه مختار صدرا: «علم اجمالی در عین کشف تفصیلی» (علم قبل از ایجاد) 134

۲-۳-۳. علم فعلی و ذاتی خداوند به اشیاء. 138

۲-۴. قاعده بسیط الحقیقه. 143

۲-۴-۱. مفاد و تفسیر قاعده «بسیط الحقیقه کل الاشیاء و لیس بشیء منها» 143

۲-۴-۲. کاربردهای قاعده در اثبات توحید، علم الهی و دفع شبهات   147

۲-۵. قدرت، اراده و نظام احسن.. 152

۲-۵-۱. تحلیل قدرت الهی 152

۲-۵-۲. مسئله شرور (عدمی بودن شر و تبیین دخول شر قلیل در قضای الهی) 156

۲-۵-۳. نظام احسن و عنایت الهی.. 162

چکیده و جمع‌بندی طلایی فصل دوم: خداشناسی (حکمت متعالیه) 167

آزمون جامع شبیه‌ساز دکتری ۱۴۰۵ (فصل دوم: الهیات بالمعنی الاخص) 170

فصل سوم: حرکت و زمان (طبیعیات) 176

۳-۱. حرکت جوهری.. 176

۳-۱-۱. حقیقت حرکت و ارکان آن. 176

۳-۱-۲. ادله اثبات حرکت در جوهر. 179

۳-۱-۳. پاسخ به شبهات و چالش‌های کلاسیک… 184

۳-۱-۴. نتایج و ثمرات حرکت جوهری.. 188

۳-۱-۴. نتایج و ثمرات حرکت جوهری.. 190

معاد جسمانی (شاهکارِ آخرت‌شناسی صدرایی) 193

۳-۲. زمان؛ هندسه سیّالِ جهان. 195

۳-۲-۱. آناتومیِ «بُعد چهارم» (تحلیلِ مقدارِ متصلِ غیرقار) 195

۳-۲-۲. نقد نظریه «موهوم بودن زمان» (پاسخ به اشاعره) 198

۳-۲-۳. رابطه زمان و مکان و حرکت (زمان‌مندی موجودات) 200

بحث «آن» (لحظه) و تفاوت آن با امتداد زمانی.. 202

۳-۳. حدوث و قِدم (چگونگی پیدایش عالم) 205

۳-۳-۱. انواع حدوث و قِدم (بخش اول) 205

۳-۳-۱. انواع حدوث و قِدم (بخش دوم) 207

۳-۳-۱. انواع حدوث و قِدم (بخش سوم) 210

مستندسازیِ تست‌های ادوار گذشته (فصل سوم) 212

۳-۳-۲. نظریه مختار ملاصدرا (حدوث زمانیِ کلِ عالم) 214

حل پارادوکس «تعطیلی فیض» در حدوث زمانی.. 217

۳-۳-۳. سلسله مراتب عوالم (زمان، دهر، سرمد) 220

تعریف دقیق و کالبدشکافی «دَهر» (The Realm of Dahr) 223

زمان: نسبت متغیر به متغیر (عالم طبیعت) 225

آزمون شبیه‌ساز (پایان فصل سوم) 227

چکیده و جمع‌بندی طلایی فصل سوم: حرکت و زمان (طبیعیات) 228

آزمون جامع فصل سوم: حرکت، زمان و حدوث (شبیه‌ساز کنکور) 231

پاسخ‌نامه تشریحی (کلید آزمون) 234

گزارش تحلیلی جامع و جدول فراوانی سوالات حکمت متعالیه (۱۳۹۱-۱۴۰۴)

۱. مرحله اول: شناسایی و دسته‌بندی سرفصل‌ها

همان‌طور که در نقشه راه تعیین شد، ۶ فصل اصلی و زیربخش‌های آن‌ها مبنای این شمارش بوده‌اند:

1. امور عامه (اصالت وجود، تشکیک، وجود ذهنی، مواد ثلاث، جعل)
2. خداشناسی (برهان صدیقین، توحید، علم، بسیط الحقیقه، قدرت)
3. طبیعیات (حرکت جوهری، زمان)
4. علم‌النفس (حدوث نفس، تجرد خیال، اتحاد عاقل و معقول)
5. معاد (معاد جسمانی، عوالم، تجسم اعمال)
6. عرفان نظری (وحدت شخصی، تعینات، انسان کامل)

۲ و ۳. مرحله دوم و سوم: جدول مقایسه‌ای فراوانی سوالات

(اعداد جدول نمایانگر مجموع سوالات طرح شده در هر دو گرایش «فلسفه محض» و «کلام» در آن سال است)

۴. مرحله چهارم: تحلیل روند (Trend Analysis)

با نگاه به توزیع داده‌ها در طول این ۱۴ سال، ۳ نکته استراتژیک برای تدوین درس‌نامه آشکار می‌شود:

1. صعود خیره‌کننده عرفان نظری: همان‌طور که در ستون سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ مشاهده می‌شود، سهم سوالات عرفان نظری (وحدت شخصی و تعینات) ۲ برابر شده است. این نشان می‌دهد طراحان جدید به شدت به تلفیق حکمت متعالیه و عرفان ابن‌عربی گرایش پیدا کرده‌اند.
2. ثبات و سنگینی «امور عامه»: مبحث «اصالت وجود» و «وجود ذهنی» همواره ستون فقرات آزمون بوده‌اند (حدود ۳۰٪ سوالات). اما در سال‌های اخیر (۰۱-۰۴) تمرکز از «اثبات اصالت وجود» به سمت «شبهات وجود ذهنی» و «فروع اصالت وجود» تغییر کرده است.
3. تکنیکی شدن سوالات نفس و معاد: سوالات این دو بخش از حالت حفظی (تعاریف) خارج شده و به سمت استدلال‌های دقیق (مثل نحوه تجرد خیال و کیفیت بدن مثالی) میل کرده است. افزایش سوالات معاد در سال ۱۴۰۴ (۵ سوال) زنگ هشداری است که باید این فصل را بسیار جدی بگیریم.